طاعت را و استقامت را نباشد إلّا بخواست او ؛ از براى آنكه شما ندانيد كه طاعت خداى در چه چيز است ؟ آن خداى داند چون خداى تعالى خواهد به آن فرمايد آنگه شما را خواست فعل و اختيار آن پديد آيد ؛ پس برين معنى مجبرّه را به اين آيت تمسّكى نباشد « 1 » .

--> ( 1 ) - مولى فتح اللّه ( ره ) در منهج الصادقين گفته : [ « إِنْ هُوَ ] نيست قرآن [ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ ] مگر پندى مر عالميان را كه موصل ايشان است بطريق قويم و صراط مستقيم يا نيست محمّد مگر شرف أهل عالم [ لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ ] اين بدل بعض است از عالمين يعنى قرآن موعظه نيست مگر كسى را كه خواهد از شما [ أَنْ يَسْتَقِيمَ ] آنكه مستقيم شود در راه خدا و پيروى حق كند و ملازمت صواب ، ابدال اين از [ عالمين ] به جهت اين است كه هيچ كس منتفع نمىشود بتذكّر مگر كسانى كه ميخواهند مستقيم شوند بدخول در اسلام فكأنّ غير آنها موعوظ نيستند به آن ؛ اگر چه بحسب ظاهر همهء عالميان موعوظند ، خلاصهء سخن اينست كه تخصيص اهل استقامت بذكر براى تذكير بعد از تعميم اين براى عالميان به جهت آنست كه منفعت آن راجع به كسانى است كه طالب حقّند نه غير كما قال اللّه تعالى : إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ . [ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ ] و نخواهيد شما استقامت و هدايت را [ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ ] مگر آنكه خداى خواهد [ رَبُّ الْعالَمِينَ ] كه پروردگار عالميان است اجبار شما را بر آن يعنى شما بمشيّت و اختيار خود ايمان نياريد مگر گاهى كه مشيّت خدا تعلّق گيرد بر اجبار و إلجاء شما بر آن امّا چون اين مخالف تكليف است اراده نفرمايد ، يا آنكه مراد اين باشد كه شما ارادهء استقامت نميكنيد مگر گاهى كه خداى لطف كند بشما و توفيق دهد به آن بارسال رسل و انزال كتب يا آنكه بمشيّت و مراد خود طاعت و عبادت خداى نكنيد مگر گاهى كه ارادهء او سبحانه موافق آن باشد و شما را به آن اعلام نمايد و تعليم دهد نه آنكه مراد اين است كه مشيّت خداى موافق مشيّت عباد است و به عكس زيرا كه او سبحانه مبرّاست از اراده قبائح » .